Boshlagan ishni chala qoldirish

Biz tez-tez shunday holatga tushamiz: yangi bir kitob boshlaymiz, yangi til o‘rganishga kirishamiz yoki uzoq muddatli bir loyiha uchun rejalar tuzamiz. Dastlabki kunlar ishtiyoq baland, lekin oradan biroz o‘tib, qiziqish so‘na boshlaydi. Keyin esa qutqaruvchi bahona topiladi: "vaqtim yo‘q", "buning foydasi kam", "boshqa muhimroq ish chiqib qoldi". Natijada, javonlarda chala o‘qilgan kitoblar, xotirada esa bajarilmagan va’dalar to‘planib qoladi.

Bu shunchaki dangasalikmi yoki zamonaviy hayotning muqarrar oqibati? Gap faqat bajarilmay qolgan ishda emas, balki shu jarayon davomida biz o‘zimizning qaysi qismlarimizni "tashlab ketayotganimizda" yotibdi.

Tanlov illuziyasi va diqqatning parchalanishi

Bugungi axborot makoni bizga cheksiz imkoniyatlar menyusini taqdim etadi. Biror narsaga chuqur kirishish uchun vaqt sarflashimiz bilan, atrofimizda "ehtimol, boshqasi qiziqroqdir" degan signal paydo bo‘ladi. Neyrobiologik nuqtai nazardan, bizning miyamiz yangilikka (novelty) o‘ch. Yangi maqsad qo‘yganimizda miyada dopamin ajraladi, biz o‘zimizni muvaffaqiyatga erishgandek his qilamiz. Lekin ishning zerikarli, texnik yoki rutin qismiga kelganda dopamin pasayadi. Shu nuqtada ko‘pchiligimiz ortga chekinamiz. Biz "qiyinchilik"ni "noto‘g‘ri yo‘nalish" deb qabul qila boshlaymiz. Aslida esa, biror ishni chala qoldirish — bu ko‘pincha o‘zimizni noqulaylikdan himoya qilish mexanizmiga aylanib qoladi. Biz chalg‘ish orqali haqiqiy mehnatdan qochamiz, ammo bu bilan o‘z salohiyatimizni ham o‘sha chala qolgan loyiha bilan birga yopib qo‘yamiz.

Sub’yekt sifatida o‘zini tashlab ketish

Eng og‘ir jihati shundaki, doimiy ravishda boshlagan ishini oxiriga yetkazmaslik odat tusiga kirganda, bu shaxsiyatimizga singib boradi. Tasavvur qiling: har safar biror narsani chala tashlaganingizda, o‘zingizga bo‘lgan ishonchdan kichik bir parcha uzilib qoladi. "Men buni qila olaman" degan hissiyot o‘rnini "baribir oxiriga yetkaza olmayman" degan yashirin ishonchsizlik egallaydi.
Bu shunchaki loyiha muvaffaqiyatsizligi emas. Bu — o‘z hayotimizning me’mori bo‘lishdan voz kechishdir. Agar biz doimiy ravishda eng oson yo‘lni tanlasak, qiyinlashgan joyda to‘xtasak, demak, biz atrof-muhit ta’siriga beriluvchan, irodasi sust obyektga aylanib boryapmiz. Sub’yekt o‘z maqsadlari yo‘lida qiyinchiliklarni yengib o‘tishi bilan shakllanadi. Chala qoldirish esa — bu o‘z "Men"imizni qurish jarayonini to‘xtatib qo‘yish bilan barobar.

Qanday qilib "tashlab ketmaslik" kerak?

Odamlar ko‘pincha motivatsiyaga tayanib ish qilmoqchi bo‘lishadi. Ammo motivatsiya — bu o‘zgaruvchan his. Ishni oxiriga yetkazish uchun esa motivatsiyadan ko‘ra ko‘proq tizim va qat’iyat kerak.

• Kichik qadamlar falsafasi: Biror ishga kirishganda, uni juda katta hajmda tasavvur qilmang. Kunlik kichik qadamlar qiyinchilik hissidan qochishga yordam beradi.
• Zerikish bilan yuzlashish: Ishning eng qiyin va zerikarli joyi — bu rivojlanish boshlanadigan nuqta. Aynan shu yerda to‘xtamaslik, o‘sha zerikishni "yengib o‘tish" kerak.
• Vaziyatni tahlil qilish: Agar biror ishni chala qoldirayotgan bo‘lsangiz, o‘zingizdan so‘rang: "Haqiqatan ham bu men uchun keraksizmi yoki men shunchaki qiyinchilikdan qochyapmanmi?" Javob ko‘pincha ikkinchisi bo‘lib chiqadi.

Hayotimiz — bu biz qilgan ishlarimizning yig‘indisi. Agar biz faqat boshlangan, lekin tugallanmagan harakatlardan iborat bo‘lsak, o‘zimizning yakuniy shaklimizni hech qachon ko‘ra olmaymiz. Chala qolgan har bir ish — bu bizning amalga oshmay qolgan imkoniyatimiz.
Balki, muammo ishimizning o‘zida emas, balki bizning o‘zimizni qanday idrok etishimizdadir. Biz chalg‘iyotganimizda yoki chala qoldirayotganimizda, aslida o‘zimizning kelajakdagi tajribamizdan, o‘zimizning o‘sish imkoniyatimizdan o‘g‘irlayotgan bo‘lamiz. Shu bois, keyingi safar biror narsani tashlab ketmoqchi bo‘lganingizda, shunchaki loyihani emas, o‘zingizni qanchalik chala qoldirayotganingizni o‘ylab ko‘ring.

Mavzuga doir: Agar ushbu maqola sizni o‘ylantirib qo‘ygan bo‘lsa, unda aynan nima uchun harakatdan to‘xtab qolayotganimizni tushunishga yordam beradigan "Harakat qilishning psixologik sirlari" nomli tahlilimni ham o‘qib ko‘ring. Nazariyadan amaliyotga o‘tish yo‘lidagi to‘siqlarni yengishda bu yordam berishi mumkin.